Kısaca
- Panik atak, bedenin “alarm sisteminin” yanlış zamanda devreye girmesidir.
- Çoğu atak 10–20 dakika içinde kendiliğinden geçer.
- İlk atakta ve alışılmışın dışında belirtilerde mutlaka bir hekime görünün.
Aniden başlayan çarpıntı, göğüs sıkışması, nefes alamama hissi, titreme, terleme ve “öleceğim” korkusu… Panik atak yaşayan birçok kişi önce kalp krizi geçirdiğini düşünür. Bu yazıda atak sırasında bedende neler olduğunu ve neler yapılabileceğini anlatıyorum.
Bedende ne oluyor?
İnsan bedeni tehlike algıladığında sempatik sinir sistemini harekete geçirir: adrenalin salgılanır, kalp hızlanır, solunum sıklaşır, kaslar gerilir. Bu, “savaş ya da kaç” tepkisidir ve gerçek bir tehlikede hayat kurtarır. Panik atakta ise alarm, ortada gerçek bir tehlike yokken çalar.
Hızlı nefes alıp vermek kandaki karbondioksit düzeyini düşürür. Bu da ellerde ve yüzde karıncalanma, baş dönmesi ve “nefes alamıyorum” hissi yaratır. Yani belirtilerin bir kısmı atağın değil, hızlı soluk almanın sonucudur. Bu belirtiler korkutucu olsa da zararlı değildir.
Korku döngüsü
Atak başladığında beden belirtilerini fark etmek, “bir şey oluyor!” düşüncesini doğurur. Bu düşünce kaygıyı artırır, kaygı belirtileri artırır, belirtiler düşünceyi güçlendirir. Atak, bu döngü sayesinde birkaç dakika içinde zirveye çıkar. Terapide asıl çalıştığımız şey bu döngüdür.
Atak anında yapabilecekleriniz
- Güvenli bir yerde durun ya da oturun; kaçmaya çalışmak genellikle kaygıyı artırır.
- Kendinize “Bu bir panik atak. Çok rahatsız edici ama geçecek.” deyin.
- Burnunuzdan yavaşça nefes alın (yaklaşık 4 sn), ağzınızdan daha uzun sürede verin (yaklaşık 6 sn). Birkaç dakika sürdürün.
- Dikkatinizi dışa çevirin: çevrenizdeki 5 nesneyi, 4 sesi, 3 dokunuşu fark edin (5-4-3-2-1 tekniği).
- Atağı “yenmeye” çalışmayın; dalga gibi gelip geçmesine izin verin.
Kalp krizinden farkı nedir?
Belirtiler birbirine benzeyebilir. Bu nedenle ilk atakta, ya da göğüs ağrısı kolunuza yayılıyorsa, atak 20 dakikayı aşıyorsa, kalp hastalığı riskiniz varsa mutlaka acil servise ya da bir hekime başvurun. Fiziksel bir neden dışlandıktan sonra panik atak tanısı ve tedavisi düşünülür.
Ne zaman terapiye başvurmalı?
Atakları tekrar yaşıyorsanız, “yeniden olursa” korkusu yaşamınızı kısıtlıyorsa, bazı yerlerden ya da durumlardan kaçınıyorsanız Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) oldukça etkili olabilir. Terapide kaygının nasıl işlediğini öğrenir, felaket düşüncelerini yeniden değerlendirir ve bedensel duyumlarla korkusuzca yüzleşmeyi çalışırız.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Ücretsiz ön görüşmede sizi dinler, size uygun olup olmadığımı birlikte değerlendiririz.
Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da kişisel psikolojik değerlendirme yerine geçmez. Acil bir durumda 112’yi arayın.
