Geçmişte Yaşadığımız Bir Olay Bugün Neden Hâlâ Bizi Etkiler?

Yıllar önce yaşanmış bir olay… Aklınızla “geçti, bitti” dersiniz; ama belirli bir koku, ses ya da cümle sizi bir anda aynı korku, utanç ya da çaresizliğe sürükler. Bu, güçsüzlük değildir; beynin anıyı saklama biçimiyle ilgilidir.

Anılar nasıl saklanır?

Sıradan bir deneyim, beynimizde bir hikâye olarak, zamanı ve bağlamıyla birlikte depolanır: “Bu geçmişte oldu.” Çok bunaltıcı bir olayda ise beynin bilgiyi işleme sistemi aşırı yüklenebilir. Anı; görüntü, ses, duygu, bedensel duyum ve “ben yetersizim”, “ben tehlikedeyim” gibi inançlarla parçalı ve işlenmemiş biçimde saklanabilir. Tetiklendiğinde de geçmişte değil “şimdi” oluyormuş gibi yaşanır.

Büyük olaylar kadar “küçük” yaşantılar da etkileyebilir

Travma yalnızca deprem, kaza ya da şiddet değildir. Tekrar eden eleştiri, zorbalık, ihmal, aşağılanma, ani bir kayıp ya da bir kez yaşanan utanç verici bir olay da kişinin kendine ve dünyaya bakışını şekillendirebilir. Kişi, “o kadar da önemli değildi” diyerek geçiştirse bile beden ve duygular bunu hatırlayabilir.

Tetikleyici nedir?

Geçmiş yaşantıyı hatırlatan her şey tetikleyici olabilir: bir yer, bir koku, bir ton, bir cümle, bir tarih. Tetikleyici sonrasında yoğun duygular, bedensel tepkiler ya da orantısız davranışlar ortaya çıkabilir. Kişi bunun nedenini bile bilmeyebilir, ama beden “hatırlar”.

EMDR bu noktada nasıl yardımcı olur?

EMDR, anının duygusal yükünün hafiflemesine ve daha uyumlu biçimde yeniden işlenmesine yardım eden, bilimsel temelli bir psikoterapi yaklaşımıdır. Hazırlık aşamasında güvenli kaynaklarınız güçlendirilir; ardından anı, çift yönlü uyarım (göz hareketleri, dokunuş ya da ses) eşliğinde işlenir. Hedef, anıyı silmek değil, ona “geçmişte kaldı” hissini kazandırmaktır. Olayı ayrıntılı anlatmak zorunda değilsiniz.

Her durum EMDR için uygun değildir; bu yüzden önce değerlendirme yapar, size uygun olup olmadığına birlikte karar veririz. Bazı durumlarda BDT ya da başka yaklaşımlar daha uygun olabilir.

Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da kişisel psikolojik değerlendirme yerine geçmez. Acil bir durumda 112’yi arayın.