Genel bakış
Bir miktar heyecan ve gerginlik sınav performansına yardımcı olabilir. Ancak kaygı belirli bir düzeyi aştığında dikkat daralır, çalışma belleği azalır ve bilinenler bile erişilemez hâle gelir. Böylece genç düşük performans gösterir, bu da kaygıyı büyütür ve “yetersizim” inancını güçlendirir.
Sınav kaygısı çoğu zaman yalnızca sınav günüyle sınırlı kalmaz: aylar öncesinden uyku sorunları, mide bulantısı, baş ağrısı, erteleme, çalışma isteksizliği ve aileyle çatışma olarak kendini gösterebilir. Ailelerin kaygısı ve baskısı da gencin kaygısının bir parçası hâline gelir; bu nedenle ebeveynleri de sürece dahil ederim.
Sınav kaygısının işaretleri
Bildiğini unutma
Sınav sırasında “zihnin boşalması”, doğru bildiği soruları kaçırma.
Bedensel belirtiler
Sınav öncesi mide bulantısı, titreme, çarpıntı, baş ağrısı ve uykusuzluk.
Felaket düşünceleri
“Kazanamazsam hayatım biter”, “herkes beni hayal kırıklığı olarak görecek” gibi düşünceler.
Mükemmeliyetçilik ve erteleme
Hata yapma korkusuyla çalışmaya başlayamama ya da sürekli yeniden başlama.
Motivasyon kaybı
Boş verme, “zaten yapamam” diyerek bırakma, ilgi kaybı.
Aile içi gerginlik
Sınav dönemi boyunca evde artan çatışma ve baskı.
Sınav kaygısına nasıl yaklaşırım?
Çalışmalarım Bilişsel Davranışçı Terapi temellidir ve hedef odaklıdır: sınav öncesi ve sırasında kaygıyı yönetme becerileri (nefes, gevşeme, dikkat çalışmaları), felaket düşüncelerini fark edip daha dengeli düşüncelerle değiştirme, çalışma düzeni ve gerçekçi hedef koyma, hata ve başarısızlık algısını yeniden çerçeveleme.
Kaygının arkasında geçmişteki bir başarısızlık deneyimi, yoğun eleştiri ya da kıyaslanma varsa, bu deneyimleri EMDR ile işlemeyi de değerlendiririm. Ebeveynlerle de ayrı görüşmeler yapar, evde destekleyici ama baskı oluşturmayan bir ortamın nasıl kurulacağını birlikte planlarız.
Süreç nasıl ilerler?
- 01
Kaygıyı değerlendirme
Kaygının sınav öncesi, sırası ve sonrasındaki hâlini; tetikleyicileri ve genci nasıl etkilediğini birlikte anlarız.
- 02
Beceri çalışması
Nefes, gevşeme ve düşünce yeniden yapılandırma gibi becerileri seanslarda dener, deneme sınavlarında uygularız.
- 03
Çalışma ve motivasyon
Gerçekçi bir çalışma düzeni ve küçük hedeflerle ilerleme duygusunu geri kazanırız.
- 04
Sınav günü planı
Sınav sabahı ve sınav anı için kişiye özel bir “elimin altında plan” hazırlarız.
Kimler için uygun?
- LGS, YKS, KPSS, ALES ve okul sınavlarına hazırlanan öğrenciler ve yetişkinler
- Çok çalıştığı hâlde sınavda performans gösteremeyen gençler
- Sınav dönemi boyunca sürekli gerginlik yaşayan aileler
Sık sorulan sorular
Çocuğumun sınav kaygısı mı yoksa tembellik mi?
Sınav kaygısı kaç seansta azalır?
Sınav öncesi kısa sürede neler yapılabilir?
Aile olarak nasıl destek olabiliriz?
Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da kişisel psikolojik değerlendirme yerine geçmez. Acil bir durumda 112’yi arayın.
