Genel bakış
Sosyal kaygı, başkalarının önünde yargılanma, utanma ya da reddedilme korkusuyla ortaya çıkar. Toplantıda konuşmak, yabancılarla tanışmak, telefonda konuşmak, yemekte yeme ya da bir tartışmada “hayır” demek bile zor gelebilir. Çoğu zaman kişi, bu durumlardan kaçındıkça kaygının büyüdüğünü ve dünyasının daraldığını fark eder.
Düşük özgüven ve değersizlik düşünceleri ise çoğu zaman bu kaygının altında yatar: “Yeterince iyi değilim”, “Beni sevmezler”, “Hata yaparsam bitti.” Bu iç ses, çoğu zaman çocuklukta öğrendiğimiz bir bakış açısından beslenir ve yıllar içinde otomatikleşir. Terapi bu iç sesi fark etmeyi ve daha şefkatli, gerçekçi bir bakış geliştirmeyi hedefler.
Bu alanda çalıştığımız durumlar
Topluluk önünde konuşma korkusu
Sunum, toplantı ya da sınıf içinde konuşurken yoğun kaygı, titreme, kızarma.
Yargılanma ve utanma
“Ne düşünüyorlar?” kaygısı, sosyal ortamlarda sürekli kendini izleme.
Sınır koyma güçlüğü
Hayır diyememe, çatışmadan kaçınma, başkalarını memnun etmeye aşırı çaba.
Mükemmeliyetçilik
Hata yapma korkusu, erteleme, yüksek ve tüketen beklentiler.
Onaylanma ihtiyacı
Kendi değerini sürekli başkalarının onayına bağlama.
Yalnızlık ve sosyal izolasyon
Kaygı nedeniyle sosyal ortamlardan çekilme, arkadaşlık kurmakta zorlanma.
Nasıl çalışırım?
Sosyal kaygıda Bilişsel Davranışçı Terapi en iyi araştırılmış yaklaşımlardan biridir. Önce kaygıyı sürdüren düşünce kalıplarını (“Herkes bana bakıyor ve hatalarımı görüyor”) ve güvenlik davranışlarını (göz teması kurmamak, aşırı hazırlanmak, sessiz kalmak) fark ederiz. Ardından, kaygı yaratan durumlara kademeli ve güvenli deneyler yaparak, korkulan sonucun çoğu zaman gerçekleşmediğini yaşayarak öğreniriz.
Özgüven çalışması, “kendini sevmek” gibi klişelerden çok, kendinize nasıl konuştuğunuzu, değerinizi neye bağladığınızı ve sınırlarınızı nasıl koruduğunuzu somut olarak ele almaktır. Çocuklukta ya da ilişkilerde yaşanan, bu inançları şekillendiren olumsuz deneyimler belirginse, EMDR ile bunların etkisini hafifletmeyi de değerlendirebilirim.
Süreç nasıl ilerler?
- 01
Örüntüyü tanıma
Kaygının hangi durumlarda, hangi düşüncelerle ve hangi bedensel belirtilerle geldiğini haritalarız.
- 02
Düşünceleri sınama
Otomatik düşünceleri gerçeklik testlerine tabi tutar, daha dengeli bakış açıları kurarız.
- 03
Kademeli deneyler
Kolaydan zora bir liste hazırlar, seanslarda ve günlük hayatta küçük adımlar atarız.
- 04
Kalıcı güven
Yeni becerileri pekiştirir, geriye düşme anlarında kullanılacak bir plan hazırlarız.
Kimler için uygun?
- Topluluk önünde konuşmaktan ya da insanlarla tanışmaktan kaçınanlar
- Kendini sürekli eleştiren ve yetersiz görenler
- Hayır diyemeyen, sınır koymakta zorlananlar
- Okul, iş ya da ilişkilerinde kaygı yüzünden potansiyelini kullanamadığını düşünenler
Sık sorulan sorular
Utangaçlık ile sosyal kaygı aynı şey mi?
Özgüven geliştirmek mümkün mü?
Terapi sırasında zorlanacak mıyım?
Sosyal kaygı kendiliğinden geçer mi?
Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da kişisel psikolojik değerlendirme yerine geçmez. Acil bir durumda 112’yi arayın.
