Kısaca
- Davranış değişikliği birkaç haftadan uzun sürüyorsa dikkat edin.
- Okul, arkadaşlık, uyku, iştah ya da aile ilişkisini etkiliyorsa uzmana başvurun.
- Karar vermek için “çok ciddi” bir durum olması gerekmez.
Her çocuk zaman zaman huysuzlaşır, korkar, öfkelenir ya da içine kapanır. Bunlar gelişimin doğal parçalarıdır. Peki hangi noktada “bu normal” demek yerine bir uzmana danışmak gerekir?
Üç anahtar soru
- Süreklilik: Davranış değişikliği birkaç haftadan uzun sürüyor mu?
- Yoğunluk: Yaşıtlarına ya da çocuğun kendi önceki hâline göre belirgin biçimde yoğun mu?
- İşlev kaybı: Okul, arkadaşlık, uyku, yeme ve aile içi ilişkileri etkiliyor mu?
Okul öncesi çocuklarda (3–6 yaş)
Aşırı ayrılık kaygısı, sık öfke nöbetleri, tuvalet eğitimi sonrası gerileme, konuşmada ya da oyunda belirgin gerilik, uykuya geçişte güçlük, tekrarlayan korkular.
İlkokul çağında (6–12 yaş)
- Okula gitmek istememe, karın ağrısı ve baş ağrısı gibi sık bedensel şikâyetler
- Arkadaş edinememe, dışlanma ya da zorbalık yaşama
- Aşırı öfke, saldırgan davranışlar, kuralları sürekli çiğneme
- Alt ıslatma (belirli yaşın üzerinde)
- Aşırı çekingenlik, sürekli endişe, mükemmeliyetçilik
- Dikkat ve dürtü kontrolünde belirgin güçlük
Ne zaman acil destek gerekir?
Çocuk kendine zarar verme ya da ölümle ilgili sözler söylüyorsa, ani ve belirgin değişimler (yemeyi bırakma, konuşmama, aşırı içe kapanma) varsa ya da bir istismar/zorbalık şüphesi varsa gecikmeden bir uzmana başvurun.
Çocuğa nasıl hazırlanırım?
Yaşına uygun, sade bir dil kullanın: “Birlikte oyun oynayabileceğin, duygularını paylaşabileceğin ve seni anlamaya çalışan biriyle tanışacağız.” Terapiyi ceza ya da “sorunlu olduğun için” gibi sunmaktan kaçının. Çocuğa “yanlış bir şey yaptığın için gitmiyorsun” mesajı vermek, onun güvenini artırır.
İlk adım nasıl olur?
Genellikle önce ebeveynlerle bir görüşme yapıyorum: çocuğun gelişim öyküsünü, endişelerinizi ve beklentilerinizi dinliyorum. Ardından çocukla tanışma seanslarına geçiyoruz. Hiçbir çocuk zorlanmaz; güven ve alışma önceliklidir.
Bu konuda destek almak ister misiniz?
Ücretsiz ön görüşmede sizi dinler, size uygun olup olmadığımı birlikte değerlendiririz.
Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da kişisel psikolojik değerlendirme yerine geçmez. Acil bir durumda 112’yi arayın.
